Sanktuarium Macierzyństwa Najświętszej Marii Panny w Dziekanowicach

poniedziałek, 3 kwietnia 2006

Symbole Wielkanocne

Palma – miała chronić ludzi, zwierzęta, domy, pola przed ogniem i złem tego świata. Niezwykłą moc daje jej gałązka wierzby- drzewa najwcześniej okrywającego się zielenią.

Jajko – to znak wszelkiego początku, narodzin i zmartwychwstania. Dzielimy się nim przed rozpoczęciem śniadania, życząc sobie pomyślności, zdrowia i błogosławieństwa Bożego. Nazwy jaj wielkanocnych zależne są od sposobu barwienia. Dzielimy na : pisanki, wyklejanki i nalepianki.

Chleb – podstawowy pokarm człowieka. Dzielenie się nim i wspólne spożywanie jest od najdawniejszych czasów znakiem przyjaźni, życzliwości i poczucia wspólnoty.

Święconka – oznacza zakończenie świątecznych przygotowań, po których przychodzi czas ucztowania. Mówimy tak też o pokarmach przynoszonych w Wielką Sobotę do kościoła w celu poświecenia.

Mazurki – przywędrowały do nas z kuchni tureckiej. Kunsztownie lukrowane i dekorowane bakaliami przypominają wyglądem maleńkie tureckie dywaniki.

Baby drożdżowe – kiedyś, gdy wypiekały je gospodynie, kuchnia musiała być zamknięta na klucz. Ktoś obcy bowiem mógłby zaszkodzić rosnącemu ciastu głośną rozmową lub „ złym okiem”. Wyjętą z pieca babkę kładziono na poduszkę i do chwili ostygnięcia przemawiano do niej szeptem.

Chrzan – i inne przyprawy (pieprz i sól) święci się, aby pamiętać o gorzkiej Męce Chrystusa. Dawniej śniadanie wielkanocne rozpoczynano od zjedzenia całej laski chrzanu, żeby ustrzec się od bólu zębów i brzucha.

Zajączek – obwieszcza wiosenną odnowę. Kiedyś jego wizerunek kojarzono z grzesznikami, którzy odbyli oczyszczającą pokutę. Potem zaczął obdarowywać dzieci Łakociami i prezentami. Jest symbolem zdrowia, płodności i zmysłowości.

Wielkanocny Baranek – żeby zrozumieć ten symbol, trzeba zajrzeć do Pisma Świętego, do Księgi Wyjścia. Tu w rozdziale 12 znajdziemy opis pewnej nocy, kiedy Naród Wybrany został ocalony od śmierci i wyprowadzony z niewoli egipskiej. Izraelici czyli Żydzi, wraz z Mojżeszem przebywali w Egipcie. Byli niewolnikami, byli bici i poniżani. Mojżesz widząc, że plemieniu Izraela grozi zagłada, postanowił uciekać. Modlił się do Boga o zesłanie na Egipcjan kary. Bóg doświadczył ten naród różnymi plagami, lecz faraon nie chciał wypuścić Izraelitów. Bóg postanowił zesłać plagę śmierci. Oznajmił Mojżeszowi, że w nocy przyjdzie Anioł – Niszczyciel i pozabija wszystkie pierworodne dzieci egipskie. Oznajmił też, by każda rodzina żydowska zabiła jednoroczne jagnię, a jego krwią wypisała znak na drzwiach swego domu, a ofiara baranka okupi życie dzieci wybranego przez Boga narodu. Nakazał też Mojżeszowi, aby ten wieczór spożyto mięso ofiarowanego baranka z przaśnym chlebem (niesolonym i niekwaszonym), z gorzkimi ziołami i aby wszyscy byli gotowi do drogi. Anioł Śmierci dokonał zagłady dzieci egipskich, nie oszczędził nawet syna faraona, a Izraelici zaczęli swój marsz do Ziemi Obiecanej. Na pamiątkę tego wyjścia z Egiptu Mojżesz ustanowił coroczne święto Paschy. Co roku lud izraelski w pieśniach i hymnach chwalił Boga, składając baranka ofiarnego. Dlatego też baranek jest zawsze symbolem ofiary. Jezus został skazany na śmierć w przeddzień Święta Przaśników, czyli w sam dzień Paschy, po południu, nawet w tej samej godzinie, w której zabijano w świątyniach baranki na ofiarę. Chrystus na krzyżu umarł za grzechy ludzi, swoją śmierć przyjął pokornie jak baranek bez winy. Dlatego baranek tak zrósł się z tradycją wielkanocną, przypominając , że Odkupiciel świata to Baranek bez skazy, który oddał życie za Ciebie, za mnie i za innych ludzi na całym świecie.

Pisanki - (barwione jajka) wywodzą się z pogańskich wierzeń i obrzędów Słowian. We wczesnym średniowieczu wyrabiano zarówno jednobarwne, jak i wzorzyste pisanki – wykonywane techniką batikową (wzór rysuje się na jajku ciepłym woskiem, a następnie zanurza się w farbie, powtarzając tę czynności wielokrotnie, można uzyskać barwna pisankę). Wykonywano też pisanki gliniane i kamienne. Gliniane były zazwyczaj puste w środku i zawierały kamyki, które mogły być używane do zabiegów magicznych. Pisanki dawano w podarunku jako dowód życzliwości i sympatii. Służyły także do zabawy w „taczanki”. Turlało się po stole malowane jaja, zderzając je ze sobą. Wygrywał ten, czyja pisanka pozostała nie stłuczona. Uderza się również pisankę o pisankę przeciwnika. Komu uda się stłuc, wygrywa cały zapas pisanek.

Śmigus – dyngus - albo „lany poniedziałek” zwyczaj oblewania wodą w Wielkanocny Poniedziałek. Można wykupić się przed oblewaniem pisankami albo innymi datkami w postaci wielkanocnych przysmaków.

Opr. Olcha

"Matczyne Królestwo" - Miesięcznik Parafii Macierzyństwa NMP w Dziekanowicach
- Nr 4 (149) 2006 r.